Kunstdummie

Muziek en kunst in oorlogstijd

Muziek en kunst uit de Tweede Wereldoorlog komen samen in de Cavaljézaal van de Edesche Concertzaal. Een indrukwekkende expositie laat werken zien van kunstenaars van Joodse afkomst, zoals Ossip Zadkine, Jacques Lipchitz en Else Berg. De tentoonstelling opent en sluit af met een concert, gevuld met muziek gemaakt in en rond de oorlog.

Sopraan Ida Gorissen en pianist Roland Aalbers brengen in het openingsconcert op zaterdag 29 maart muziek van onder andere Jan van Gilse. Deze Nederlandse componist speelde een belangrijke rol in het Nederlandse verzet. Zelf wist hij uit handen van de nazi’s te blijven, maar zijn twee zoons - ook actief in het verzet - werden vermoord. Ook Van Gilse overleefde de oorlog niet. Op zijn laatste onderduikadres bij collega-componist Rudolf Escher overleed hij na een lang ziekbed. Naast het werk van Van Gilse klinkt ook de muziek van schilder-componist Robert Hanf tijdens het concert. Hanf werd in 1942 op zijn onderduikadres in Amsterdam gearresteerd en via Westerbork gedeporteerd naar Auschwitz. Hier werd hij vermoord. In schril contrast met zijn tragische dood overheerst in veel van zijn muziek de humor.

Herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog

Na de muziek klinkt de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog door in de expositie ‘Kunstenaars in oorlogstijd’, te zien in de Cavaljézaal van de Edesche Concertzaal. Uit een privécollectie zijn 26 werken te zien, variërend van beelden tot schilderijen en tekeningen. Onder de kunstenaars zijn twee echtparen voor wie de oorlog een totaal verschillend verloop kende. Zo wist de Joodse kunstenaar Ossip Zadkine van Parijs naar de Verenigde Staten te vluchten, terwijl zijn vrouw Valentine Prax hun ateliers bewaakte. Hij keerde na de oorlog heelhuids terug in Frankrijk, waar hij zijn succesvolle carrière voortzette. Heel anders is het verhaal van het echtpaar Else Berg en Mommie Schwarz. Deze twee Joodse kunstenaars woonden en werkten in het plaatsje Bergen, waar zij ook in de oorlog verbleven. Ze weigerden onder te duiken en een jodenster te dragen. Deze beslissing had een fatale afloop. Else Berg en Mommie Schwarz werden op 12 november 1942 opgepakt en via Westerbork afgevoerd naar Auschwitz. Daar zijn ze bij aankomst meteen vermoord. In de tentoonstelling is een portrettekening te zien van Else Berg, gemaakt door Leo Gestel, slechts enkele weken voor haar arrestatie. Andere kunstenaars die deel uitmaken van de tentoonstelling zijn Jacques Lipchitz, Naum Aronson, Emmanuel Mané-Katz en Shinkichi Tajiri.

Naast deze expositie in de Cavaljezaal zijn er in de welkomsthal ook nog enkele attributen te zien rondom het thema kunstenaars in oorlogstijd. Deze zijn beschikbaar gesteld door het Platform Militaire Historie Ede. Zij stelden ook het verhaal over het Joodse echtpaar Leijdesdorff uit Ede beschikbaar voor de expositiegids. Het is het verhaal dat hoort bij de struikelsteen die op loopafstand van de Edesche Concertzaal te vinden is.

Openingstijden

De expositie loopt van 29 maart tot en met 2 mei 2014. Op alle zaterdagen open van 13:00 uur tot 17:00 uur. De entree is gratis. Een expositiegids met achtergrondinformatie, foto’s en interviews is te koop voor 3,50 euro.

Op vrijdag 2 mei verzorgen klarinettiste Mor Levin en pianiste Anne Veinberg een 4 mei-herdenkingsconcert met de titel ‘Tussen hoop en vrees’. Hiermee wordt de expositie in de Edesche Concertzaal afgesloten.

Ga naar de website van de Cavaljézaal.