Kunstdummie

De broedplaats van het meesterwerk

Louis zal er haar bed neerzetten. “Het lijkt me het heerlijkste wat er bestaat. ’s Morgens wakker worden, je ogen langzaam uitwrijven en als je dan je hoofd van je kussen optilt, kunst zien. Mijn eigen kunst zien.” We bespreken onze toekomstplannen met de derdejaars van de kunstacademie. Nog maar een jaar en dan hebben we een papier in handen waarop staat ‘Autonoom beeldend kunstenaar'. 


door Janine van den Dool

 Er zijn dan geen docenten meer die je elke week bemoedigend of kritisch aanspreken. Nu barst het atelier nog van de levendigheid (en troep), maar straks is het stil en zijn alle medestudenten stuk voor stuk hun eigen weg gegaan. Koffie halen moet je ook alleen doen. Hoe ziet je toekomstige werkruimte eruit? Wil je een witte, kale ruimte? Lege wanden en alles netjes in kasten en mappen? Of werk je beter in een atelier bezaaid met knipsels en afbeeldingen en spetters op de muren? Hoe het er ook uitziet, een atelier voor een kunstenaar is als een sportschool voor een topsporter, je kunt niet zonder een eigen plek om jouw persoonlijke top te bereiken.

Het hoofd van een kunstenaar

Ateliers van kunstenaars zijn altijd bijzondere plekken. Hier worden kunstwerken geboren en meesterwerken gecreëerd, maar ook mislukkingen en uitprobeersels. Ze zitten vaak uren alleen te broeden, te bladeren en te schetsen voor ze aan het eigenlijke werk beginnen. Als je een atelier binnenstapt voelt het een beetje alsof je het hoofd van een kunstenaar binnengaat, de broedplaats van het meesterwerk. Ateliers zijn niet alleen plekken om te creëren, maar worden soms ook de creatie zelf. Heb je de foto’s van het atelier van Brancusi al gezien in Museum Boijmans van Beuningen? Een mooi voorbeeld voor het atelier als kunstwerk zelf. Ook kunstenares Jee Young Lee tovert maandelijks haar atelier om tot prachtige settingen geïnspireerd op Koreaanse vertellingen of haar eigen leven (zonder Photoshop!)

Geen opvallend T-shirt

Ik heb nu een aantal ateliers mogen bezoeken, maar fotograaf André Smits heeft het geluk gehad honderden ateliers van binnen te bekijken. Zijn fotoserie ‘De rug van de kunstenaar’ omvat nu zo’n 2000 foto’s. Hij fotografeert diverse kunstenaars in hun atelier die met hun rug naar de camera toegekeerd staan. Je wordt niet afgeleid door de persoon, een apart hoofd, een pijp of een opvallend T-shirt. Het gaat Smits om de ruimte en hoe de kunstenaar zich daarin beweegt. ‘Je ervaart kunst op de plekken waar het gemaakt wordt en dat is echt geweldig!’ zegt André in een interview met AVRO Kunstuur. Hier kun je alle foto's bekijken van André Smits. Hopelijk staat hij over een paar jaar ook bij mij op de stoep. Ik ga alvast oefenen op de pose.

Wil je meer kunstenaars in hun atelier zien? Bekijk dan de serie ‘Hollandse meesters in de 21e eeuw’